Radmor Zew/Opis zespołu nadawczo-odbiorczego

Schemat nadajnika i odbiornika radiotelefonu Zew

• Dane techniczne
• Opis zespołu nadawczo-odbiorczego

― Zew bazowy:

• Zasilacz sieciowy
• Uruchamianie i obsługa

― Zew przewoźny:

• Zasilacz bateryjny
• Uruchomienie i obsługa

― Zew-Taxi:

• Uruchomienie i obsługa

Poszczególne układy funkcjonalne nadajnika i odbiornika są zmontowane na oddzielnych płytkach i stanowią wydzielone zespoły.

Blokowy schemat funkcjonalny panelu N/O

Nadajnik

Rozmieszczenie zespołów (płytek) panelu N/O

Nadajnik pracuje z modulacją częstotliwości uzyskiwaną za pośrednictwem modulacji fazy. W nadajniku zastosowano preemfazę i ogranicznik modulacji oraz 36-krotne (2×3×3×2) powielanie częstotliwości generatora stabilizowanego rezonatorami kwarcowymi — różnymi dla każdego kanału. Nadajnik składa się z następujących zespołów:

• generatora (p.200)
• rezonatorów kwarcowych (p.100)
• wzmacniacza m.cz. (p.300),
• modulatora i powielaczy częstotliwości (p.400),
• wzmacniacza mocy (p.500),
• powielacza waraktorowego (p.600).

Generator nadajnika pracuje na tranzystorze T201 z rezonatorem kwarcowym w układzie równoległym. Tranzystor T202, jako wtórnik emiterowy, zapewnia dobrą separację generatora od obciążenia. Diody D201 i D202 spełniają funkcję dynamicznego ogranicznika amplitudy na wyjściu generatora (punkty 202, 102, a następnie 106). Płytka generatora (p.200) jest wspólna dla wszystkich kanałów i za pomocą miniaturowego złącza jest osadzona na płytce rezonatorów kwarcowych (p.100). Trymery C₂₀₁, C₁₀₄-C₁₁₆ służą do dokładnego dostrajania generatorów. Częstotliwości znamionowe f_kr rezonatorów kwarcowych Kr₁₀₁-Kr₁₀₈ są określane wzorem:

$f_{kr}=\frac{F_N}{36}\text{[MHz]}$

(1)

gdzie F_N — częstotliwość znamionowa kanału w MHz

Sygnał małej częstotliwości jest doprowadzany z gniazda mikrofonowego do punktu 301 wzmacniacza m.cz., w którym jest wzmacniany i odpowiednio kształtowany. Elementy K₃₀₁ i C₃₀₁ wraz z impedancją wejściową tranzystora T301 stanowią układ preemfazy. Tranzystory T301 i T302 pracują jako wzmacniacz z silnym sprzężeniem zwrotnym. Jest on obciążony układem ogranicznika dewiacji z diodami D301 i D302. Tranzystor T303 pracuje jako wtórnik emiterowy, natomiast tranzystory T304 i T305 stanowią dwustopniowy wzmacniacz z silnym sprzężeniem zwrotnym. Obwód rezonansowy L₃₀₁, R₃₁₄ i C₃₁₀ służy do kształtowania charakterystyki przenoszenia w zakresie większych częstotliwości akustycznych. Ukształtowany sygnał m.cz. jest pobierany z dzielnika oporowego (punkt 305) i jest doprowadzany poprzez punkt 504 do emitera tranzystora T501, pracującego jako modulator fazowy. Do bazy tego tranzystora jest doprowadzany poprzez punkt 502 sygnał w.cz. z zespołu generatora. Zmodulowany sygnał jest wydzielany w obwodzie kolektora i doprowadzany do bazy tranzystora T503, pracującego w układzie podwajacza częstotliwości. Następne stopnie na tranzystorach T504 i T505 pracują jako kolejne dwa potrajacze częstotliwości. Tranzystory T506 i T507 pracują w układzie wzmacniacza klasy BC. Na wyjściu tego zespołu, w punkcie 509, uzyskuje się na impedancji wyjściowej 50 Ω sygnał o częstotliwości równej połowie częstotliwości znamionowej nadajnika. Z zespołu tego wyprowadzono również pięć punktów pomiarowych (PP501 — PP505), umożliwiających zestrojenie i kontrolę poszczególnych stopni.

Sygnał z zespołu p.500 jest doprowadzany do punktu 402, stanowiącego wejście dwustopniowego wzmacniacza mocy, pracującego na tranzystorach T401 i T402. Oba stopnie pracują w układzie ze wspólnym emiterem, klasy C. Z zespołu p.400 są wyprowadzone dwa punkty pomiarowe: PP401 i PP402, umożliwiające kontrolę prądów emiterów poszczególnych tranzystorów. Wejście i wyjście wzmacniacza są dopasowane do impedancji 50 Ω. Sygnał ze wzmacniacza mocy (punkt 405) Jest doprowadzany do wejścia (punkt 601) powielacza waraktorowego. Układ ten pracuje na zasadzie podwajacza parametrycznego z diodą waraktorową D601.

Obwód C₆₀₁, C₆₀₂, C₆₀₃, L₆₀₁ jest dostrojony do częstotliwości sygnału wejściowego (1/2 F_N), natomiast obwody C₆₀₉, C₆₀₈, L₆₀₂ i C₆₀₆, L₆₀₃, C₆₀₇ stanowią trzyobwodowy filtr pasmowy dostrojony do częstotliwości F_N. Filtr ten zapewnia duże tłumienie częstotliwości niepożądanych. Rezystor R₆₀₁ służy do uzyskiwania automatycznej polaryzacji diody waraktorowej. Wejście i wyjście zespołu są dopasowane do impedancji 50 Ω. Sygnał z wyjścia (punkt 603) jest doprowadzany do zacisku lb przekaźnika antenowego K1.

Odbiornik

Odbiornik pracuje w układzie superheterodyny z podwójną przemianą częstotliwości. Częstotliwości obu generatorów są stabilizowane rezonatorami kwarcowymi. Odbiornik składa się z następujących zespołów:

• 09 — wzmacniacz w.cz., pierwszy mieszacz, czwarty powielacz częstotliwości sygnału generatora pierwszej przemiany;
• p.700 — generator pierwszej przemiany;
• p.800 — rezonatory kwarcowe i przełącznik kanałów;
• p.10— wzmacniacz pierwszej p.cz., pierwszy, drugi i trzeci powielacz częstotliwości sygnału generatora pierwszej przemiany;
• p.ll — generator drugiej przemiany, drugi mieszacz, wzmacniacz drugiej p.cz., dyskryminator fazy;
• p.12 — wzmacniacz m.cz., układ blokady szumów.

Sygnał z wejścia antenowego G3 jest doprowadzany za pośrednictwem przekaźnika antenowego K1 do wejścia (punkt 901) zespołu 09 — wzmacniacza w.cz. i mieszacza. Wzmacniacz w.cz. pracuje na tranzystorze 9T1 w układzie ze wspólną bazą. Obwody rezonansowe 9L₁, 9C₁ i 9L₂, 9C₂ służą do dopasowania anteny do wzmacniacza w.cz., a obwody 9L₃, 9C₆ i 9L₄, 9C₇ i 9L₅, 9C₈ — do dopasowania wzmacniacza w.cz. do pierwszego mieszacza. Obwody te kształtują również charakterystykę przenoszenia tego zespołu w celu zapewnienia dobrego odbioru sygnałów w całym maksymalnym odstępie międzykanałowym równym 1 MHz.

Jako pierwszy mieszacz pracuje tranzystor 9T2. Do emitera tego tranzystora jest doprowadzany wzmocniony sygnał z anteny, do bazy zaś — sygnał z generatora pierwszej przemiany, o częstotliwości 36-krotnie powielonej. Tranzystor 9T3 jest ostatnim stopniem powielania częstotliwości sygnału z generatora pierwszej przemiany. Filtr pasmowy 9L₇, 9C₁₃, 9L₆, 9C₁₂ zapewnia dopasowanie tego stopnia potrajającego częstotliwość do mieszacza.

Generator pierwszej przemiany pracuje na tranzystorze T701. Rezonator kwarcowy pracuje podobnie jak w nadajniku w układzie rezonansu równoległego z pojemnością 30 pF. Tranzystor T702, pracujący jako wtórnik emiterowy, zapewnia separację generatora od układu powielaczy. Płytka generatora (p.400) — wspólna dla wszystkich kanałów odbiornika — jest osadzona, podobnie jak w nadajniku, na płytce kwarców (p. 800). Częstotliwości znamionowe f_k0 rezonatorów kwarcowych Kr801-Kr808 określa się ze wzorów:

dla simpleksu

$f_{k0}=\frac{F_N-10,7}{36}\text{[MHz]}$

(dla pasma 336-308 MHz)

(2)

$f_{k0}=\frac{F_N+10,7}{36}\text{[MHz]}$

(dla pasma 300-308 MHz)

(3)

dla duosimpleksu

$f_{k0}=\frac{F_N-36+10,7}{36}\text{[MHz]}$

(4)

gdzie F_N — znamionowa częstotliwość kanałowa współpracującego nadajnika w MHz

Trymery C₈₀₂, C₈₀₄-C₈₁₆ służą do dokładnego dostrojenia generatorów do częstotliwości znamionowej.

Częstotliwość sygnału z generatora pierwszej przemiany jest następnie powielana w układach z tranzystorami 10T2, 10T3 i 10T4 (×2×2×3) i 9T3 (×3).

Sygnał o pierwszej częstotliwości pośredniej 10,7 MHz jest wydzielany w obwodzie rezonansowym (10L₁, 10C₂, 10C₁), stanowiącym obciążenie kolektora mieszacza (tranzystor 9T2). Następnie sygnał ten po przejściu przez filtr kwarcowy 10FL1, zapewniający dużą selektywność względem kanałów sąsiednich, jest wzmacniany we wzmacniaczu rezonansowym na tranzystorze 10T1 i poprzez punkty 1003 i 1101 jest doprowadzany do bazy tranzystora 11T1, pracującego jako drugi mieszacz. Do bazy tego tranzystora jest również doprowadzany sygnał o częstotliwości 11 165 kHz z generatora drugiej przemiany. Generator ten pracuje na tranzystorze 11T5 z rezonatorem kwarcowym 11Kr1 w układzie rezonansu równoległego.

Sygnał o drugiej częstotliwości pośredniej (465 kHz) jest wydzielany w obwodzie kolektora tranzystora 11T1, a następnie wzmacniany we wzmacniaczu oporowym z tranzystorem 11T2 i wzmacniaczu rezonansowym z tranzystorem 11T3. Tranzystor 11T4 pracuje jako ogranicznik amplitudy. W obwodzie kolektora tego tranzystora pracuje detektor częstotliwości w klasycznym układzie dyskryminatora fazowego ze sprzężeniem indukcyjnym. Sygnał m.cz. przez filtr dolnoprzepustowy ograniczający szumy (11R₂₃ i 11C₂₄) i dalej przez punkt 1104 jest doprowadzany do stopni wzmacniających m.cz.

Dodatkowe wyjście (punkt 1105) dostarcza sygnału szumów do sterowania układem blokady szumów. Filtr dolnoprzepustowy 11R₁₉ i 11C₂₂ zapewnia eliminację z tego wyjścia sygnału o częstotliwości drugiej pośredniej.

Pierwszy wzmacniacz m.cz. pracuje na tranzystorze 12T7 w układzie wspólnego emitera z silnym ujemnym sprzężeniem zwrotnym, co zapewnia dużą impedancję wejściową i małą wyjściową, niezbędne do dobrego dopasowania do dyskryminatora i następnego stopnia wzmacniacza m.cz. na tranzystorze 12T3. Ponadto tranzystory 12T2 i 12T3 pracują w układzie przerzutnika Schmitta. Tranzystor 12T1 spełnia funkcję wzmacniacza rezonansowego szumów, doprowadzanych do wejścia układu (punkt 1202) blokady szumów.

Przy braku na wejściu odbiornika sygnału w.cz. wzmocnione napięcie szumów po wyprostowaniu na diodach 12D1 i 12D2 powoduje zmianę stanu przerzutnika do stanu przewodzenia tranzystora 12T2 i zablokowania 12T3, a tym samym zablokowania sygnału m.cz. Potencjometrem 12R₃₀ można regulować działanie układu blokady szumów. W przypadku pojawienia się na wejściu odbiornika sygnału w.cz. napięcie szumów spada, co powoduje zmianę stanu przerzutnika do stanu zablokowania tranzystora 12T2 i przewodzenia tranzystora 12T3, który jednocześnie wzmacnia sygnał m.cz.

Sygnał m.cz. jest następnie wzmacniany w transformatorowym wzmacniaczu z tranzystorem 12T4. Wzmacniacz ten zapewnia wysterowanie z właściwą fazą pary tranzystorów 12T5 i 12T6, które z kolei sterują beztransformatorowy wzmacniacz mocy z tranzystorami 12T8 i 12T9. Wyjście wzmacniacza (punkt 1211) i masa (punkt 1208) są doprowadzone do zacisków 3 i 2 gniazda mikrofonowego G1. Zacisk 5 tego gniazda stanowi dodatkowe wyjście m.cz. do przyłączenia słuchawki mikrotelefonu. Do zacisku 3 jest dołączany poprzez dodatkowy opornik 1 Ω głośnik wewnętrzny.